6 Ocak: Dönem projesi sunumları

Gelecek hafta yapacağımız derste, gönüllü olarak dönem projesi yapan arkadaşlarımız bizlere çalışmalarının sonuçlarını sunacaklar.

Tasarımın, ürünlerin kullanımına ya da hedef kitleye mesaj ulaştırma başarısına nasıl etki ettiği konusunda farklı materyaller üzerinde inceleme yapmış olan bu arkadaşlarımız için sunum kurallarını aşağıda paylaşıyorum. Bu sunumlar üzerine yapacağımız sınıf için değerlendirme ve tartışmalardan final sınavında tüm sınıf sorumlu olacak.

Ekip üyeleri için sunum kuralları şöyle:

• Her bir sunum en fazla 15 dakika sürmeli (süreye lütfen çok dikkat edin ve dersten önce en az bir kere prova yapmış olun).
• Sunumda tüm ekip üyeleri konuşmalı ve konuyla ilgili gelebilecek sorulara hazırlıklı olmalı.
• Sunumlarda, dönem projesi için incelenen materyal ya da materyaller paylaşılmış olmalı.
• Sunumda, dönem projesi sonucunda elde edilen bulgular ve sonuçlara mutlaka yer verilmeli.
• Sunum içeriği hazırlanırken yararlanılan tüm kaynaklara, ilgili slaytlarda atıf verilmiş ve bu kaynaklar sunum sonunda kaynakçada eksiksiz olarak listelenmiş olmalı.

 

30 Aralık: Örgütsel bilgi yönetimi

Yoklama: https://docs.google.com/spreadsheets/d/1dPKgl1xWhYnweivIZg4mSln3qAzsOvEJO-Ss89jMUFY/edit?usp=sharing

Bu haftaki dersi, Doç. Dr. Gülten Alır Derbent'ten ve "banttan":) dinleyeceksiniz. Kaydı sizlerle dönem başında paylaşmıştım. Ders slaytları, slaytlar için kullanılan kaynaklar ve okuma listesine şuradan erişebilirsiniz. 

Derse gelmeden önce lütfen aşağıdaki iki videoyu izleyin ve metinleri okuyun.

• Endüstri 4.0 (D)evrimi Yolunda (Ersoy, 2017, TEDxReset)
• 'Teknoloji Her Yerde' Endüstri 4.0 ile Üretim Yapan Türk Şirketinin Fabrikasını Gezdi (CNN TÜRK, 2019)
• Correcting Corporate Culture (Alt yazıları açarak daha kolay takip edebilirsiniz) (FTSE Russell Convenes, 2021) 
• 3 Ways Intelligent Capture Can Transform Your Organization (AIIM, 2021)
• Bilgi Yönetimine Giriş (Dinçmen, 2010, "Bilgi Yönetimi ve Uygulamaları" içinde.)
• Bilgi Yönetimi Modelleri (Öztemel, 2010, "Bilgi Yönetimi ve Uygulamaları" içinde.)
• Bilgi Yönetimi Stratejiniz Ne? (Hansen, Nohria ve Tierney, 2001)
• Bilgi Yönetiminin Örgütsel Etkileri (Yalçınkaya, 2012,  "Bilgi ve Bilginin Yönetimi" içinde.)

Yukarıda belirtilen hazırlıkları yaptıktan sonra derste şu soru ve senaryolar üzerine konuşmaya lütfen hazırlıklı olun:

• Geçen haftalardaki iki derste, veri bilimi, veri yönetimi, büyük veri gibi kavramlarla ilgili konuştuklarımızı, bu hafta dinlediklerinizle ilişkilendirmeye çalışın. Ne tür bir sonuca varıyorsunuz?
• Gıda sektöründe faaliyet gösteren bir firmada bilgi yöneticisi olarak çalışıyorsunuz.
• Gelecek yılın hedeflerini belirlemek üzere hangi kaynaklardan bilgi toplamalısınız?
• Bu bilgilerin hangilerini birleştirerek kullanabilirsiniz?
• Ulaşamayacağınızı ama “keşke elde edebilsem” dediğiniz veriler neler olabilir?
• Ulusal bilgi merkezi ya da bir üniversitenin bilgi işlem merkezi yöneticisi olduğunuzu hayal edin.
• Bilgi kültürünü benimseme aşamasında ve sonrasında neler yapılabilir, neden, nasıl?

16 Aralık: Kişisel bilgi yönetimi (Personal information management-PMI)

Gelecek haftaki dersin slaytları ve okuma listesine şuradan erişebilirsiniz.

Derse gelmeden önce lütfen şu soruların yanıtlarına hazırlanın:

• Kişisel bilgi nedir?
• Kişisel veri nedir?
• Kişisel veriler korunabilir mi? Nasıl?
• Kişisel verilerin korunması ile “dijital vatandaşlık” arasında ne gibi bir ilişki vardır?
• “Kişisel bilgi yönetimi” neden bir araştırma konusudur?
• Aşırı bilgi yüklemesi (bilgi patlaması) ile kişisel bilgi yönetimi arasındaki bağlantı nedir?
• Bireylerin bilgi tüketicisi olmaktan bilgi küratörlüğüne geçişi nasıl ve neden gerçekleşti?

9 Aralık dersi için hazırlık (ve ödev): "Big data"

Ödev: Bilginin görselleştirilmesi (9 Aralık)

9 Aralık'ta yapacağımız derse gelmeden önce üç ya da dörder kişilik ekipler oluşturup şu hazırlıkları yaparak hazırlayacağınız çıktılarınızı derste sunmanız gerekiyor:

1. "Görsel tasarım ilkeleri ve infografik hazırlama başlıklı" bu sunumu dinleyin.

2. Şu adresi ve (gerekiyorsa farklı kaynakları da) inceleyip aşağıdaki soruların yanıtlarını tek bir görselle göstererek (infografik, grafik, şekil vb.) verin:

• MOOC nedir?

• Yukarıda belirtilen adresteki 

• çevrimiçi dersler neler? 

• dersler hangi konuları kapsıyor? 

• derslerin menşeleri hangi ülkeler ve üniversiteler? 

• derslerin içeriği kaç farklı dilde sunulmuş?

• Bu adreste sunulanlar arasında en fazla öne çıkan (talep edilen) konu ve/veya ders hangisi? 

• Bunun nedenini neye bağlıyorsunuz (kanıt göstermelisiniz)?

Tek bir resim, pdf ya da tek slaytlık bir sunum dosyasından oluşan görselinize, grup üyelerinin adları ve soyadlarından oluşan (aralarda tire olacak şekilde) bir dosya adı vererek (örneğin=> MertÖztürk-GizemDağlı-ElifYılmaz.pdf) sizin için ayrılan şu klasöre dersten önce yüklemiş olun. (Ekipte yer alan tek bir kişinin tek bir dosya yüklemesi yeterli.) 

Ders sırasında gönüllü olan ve/veya seçilecek ekipler, görsellerini ve bunları nasıl ürettiklerini derste anlatacak.

Derslere hazırlık:

9 Aralık haftasında işleyeceğimiz "büyük veri" konusuyla ilgili slaytlar ve okuma listesi şurada.

Derse gelmeden önce ders içeriğini inceleyin, ilgili kaynakları okuyun ve aşağıdaki videoları izleyin:

• "Açık erişim ve açık bilim", Y. Tonta, 2015

• "Açık Bilim ve Açık Erişim Ekosistemi", Y. Tonta, 2015

• "Akademiden Notlar 2: Neden Açık Bilim?"

• "Büyük veri ile yeni dünya" (Dr. Sait Ölmez, Brand Week İstanbul, 2016)

Ders sırasında şu soruların yanıtlarını verebiliyor olmanız gerekiyor:

1.  Şu kavramların birbirleriyle doğrudan ya da dolaylı ne gibi bir bağlantısı var?

• Veri bilimi (data science)

• Büyük veri (big data)

• Makine öğrenme (machine learning)

• Yapay zeka (artificial intelligence)

• Açık bilim (open science)

• Bilgi ekonomisi (information economy)

2. İnfografik nedir? Hangi amaçlarla kullanılır? Günümüzde öneminin giderek artıyor ve sıklıkla kullanılıyor olmasının sebebi nedir?

3. İnfografik ve "big data" arasında nasıl bir bağlantı kurulabilir?

4. "Büyük veri" şeklinde tanımlanabilmesi için bir veri yığınının ne kadar "büyük" olması ya da ne gibi nitelikler taşıyor olması gerekir? Büyük veri ne amaçla kullanılır?

5. Büyük veri kullanarak yürütebileceğiniz bir proje tasarlamanız gerekse hangi alanda ne tür veriler toplardınız? Hangi sonuca/sonuçlara ulaşmak için?

25 Kasım - 2 Aralık: Sosyal ağlar, bilgi kullanımı ve bilgi doğrulama

25 Kasım-2 Aralık haftalarında sosyal ağlar konusu üzerinde duracağız. Bu iki haftalık dersin slaytları ve okuma listesine şuradan ve şuradan erişebilirsiniz.

Bu derslere hazırlık için ayrıca aşağıdaki soruların yanıtlarını verip, kavramların ne anlama geldiğini araştırın:

• Aşağıdaki kavramların bireylerin bilgi tüketim süreçlerine ne şekilde etki edebileceklerini araştırın:
• Viral
• Gatekeeper (eşik bekçisi)
• Citizen journalism 
• Post-truth 
• Filter bubbles 
• Echoe chambers  
• Fact-checking
• "Cognitive biases" (bilişsel yanlılıklar) nelerdir? Bunlar, bugünün bilgi ekosisteminde ne gibi sorunlara neden olmaktadır?
• "Information disorder" kavramını açıklayın. Mis-information, dis-information, mal-information arasındaki farklar nelerdir?
• "Collaborative searching" nedir, bu konuda ne tür araştırmalar yapılmaktadır?

Şu eğitimi dönem sonuna kadar tamamlamış olun: https://bilgiyonetimi.net/essential-mooc/en/index.html (Türkçe içeriğe sağ üstteki menüden erişebilirsiniz.)

Okuyun / İnceleyin:

• İpek Hoca'nın doktora tez çalışmasında yer alan "2. Bölüm: Kavramsal Arka Plan" (s. 10-59) başlığının içeriğini okuyun.  
• Türkiye'deki haber tüketim alışkanlıklarının özetlendiği şu raporu okuyun: Why does Turkey need “news literacy”? 
• İnceleyin-araştırın: "50 Cognitive Biases in the Modern World" (Infografik)
• İnsanların yoğun olarak kullandığı sosyal ağlarda yayımlanan içeriğin rasyonel değil duygusal temellere dayandığı, bunun gerçek dışı bilginin üretimi ve yayılmasına olan etkisi ve bu sayede ortaya çıkan "bilgi kargaşası" hakkındaki şu yazıyı lütfen dikkatlice okuyun: One year on, we’re still not recognizing the complexity of information disorder online 
• Aşağıdaki yazıları (mümkün olduğunca kaynaklarına giderek) okuyun:
• Nereye kadar şüphe duyacağız?
• Araştırma: Yanlış bilgi gerçeklerden daha hızlı yayılıyor
• Araştırma: Değişimden korkanlar komplo teorilerine inanmaya daha yatkın
• Araştırma: Küresel anket: İnternetteki yanlış bilgi hakkında 7 ilginç nokta
• Araştırma: Dezenformasyon kampanyaları ve küresel salgından dersler
• Araştırma: Gerçeklerle görüşler nasıl ayırt edilir?
• Araştırma: Neden yanılgıya düşüyoruz?
• Araştırma: Yanlış bilgi ve yanlılıklar sosyal medyayı kasıtlı ve kazara istila ediyor
• Araştırma: Medyadan nefret ediyorsanız sahte haber başlığına aldanma olasılığınız çok daha yüksek
• Araştırma: Sahte haberler neden gerçek hissettiriyor?
• İnsanlar Komplo Teorilerine Neden İnanır?

18 Kasım: Değişen teknoloji ve bilgi kullanımı

Bu hafta yapacağımız derste kullanılan slaytlar ve okuma listesini, derste şu soruların yanıtlarını verecek şekilde inceleyin/okuyun:

1. "Digital divide" nedir?

a) Bu kavram bilgi kullanımı bağlamında nasıl değerlendirilebilir?

b) Bu problem "teknoloji hazırbulunuşluğu" bağlamında nasıl değerlendirilebilir?

c) Bu problemi aşmak için neler yapılıyor?

d) Bu problemi aşmak için neler yapılabilir?

2. "Medya ekolojisi"ni açıklayın.

3. User experience design nedir, bir iş modeli olarak son dönemde neden popüler olmuş olabilir, açıklayın.

4. "Bilgi davranışı" (information behaviour) ne demek? Bilgi yönetimi disiplini açısından değerlendirdiğine "bilgi davranışı" neleri, nasıl etkiler?

5. "Ağ insanları"nın özelliklerini düşünerek bu kişilerin bilgi davranışlarını değerlendirin.

6. Mobil bilgi kullanımı, geleneksel bilgi kullanımı ile kıyaslandığında ne gibi avantaj ve dezavantajlar sıralanabilir?

 

11 Kasım: "Bilgi Ekolojisi"

Bilgi ekolojisi konulu derste konuşacağımız başlıkları hatırlatması amacıyla kullandığımız slaytlar ve okuma listesinin olduğu sunuma şuradan erişebilirsiniz.

Derse hazırlık için;

1. "Bilgi ekolojisi"nin ne demek olduğunu araştırın.

2. Şu özdeyişler üzerine düşünün, tartışın ve bunları bilgi ekolojisi açısından yorumlayın:

• "İnsanlar yazıyı öğrenirlerse akıllarına  unutkanlık aşılanır; bellek alıştırması yapmayı bırakırlar. Çünkü yazılı olana güvenirler; şeyleri ezbere değil, dışsal işaretler aracılığıyla hatırlamaya çalışırlar. Keşfettiğiniz şey bellek için değil, hatırlama için bir reçetedir. Ve size inananlara sunduğunuz şey gerçek bir hikmet değil, sadece onun görüntüsüdür. Çünkü size inananlara birçok şey söyleyerek, ama öğretmeden, onları çok biliyorlarmış gibi gösterebilirsiniz. Oysa çoğunlukla hiçbir şey bilmezler. Ve insanlar gerçek hikmetle donatılmazlarsa diğer insanlara yük olurlar." —Eflatun

• "Dünya uygarlığı bir savaşla yok olup, geriye kütüphanelerde saklanan nesnel bilgi içeriği kalırsa, uygarlığı yeniden kurmak mümkündür. Halbuki bu nesnel bilgi içeriği, yani kütüphaneler yok olup, yalnızca öznelerin öğrenme yeteneği kalsa, çağdaş uygarlığı yeniden inşa etmek hemen hemen imkânsızdır." —Popper

• Yunan felsefesi:

• "True opinions are a fine thing and do all sorts of good so long as they stay in their place, but they will not stay long.  They run away from a man’s mind; so they are not worth much until you tether them down by working out the reason. . . once they are tied down, they become knowledge." —Socrates

• Aydınlanma çağı:

• "When the doors of perception are cleansed the world will appear as it is: infinite." —William Blake

• Modernleşme çağı:

• "The mental characteristics of the system are immanent, not in some part, but in the system as a whole." —Bateson 1972

• "How is a leaf on a tree similar to a noun in a sentence? Both grammar and biological structure are products of communicational and organizational processes." —Bateson 1972

• Post-modern çağ:

• "We have transformed information into a form of garbage." —Neil Postman

3. Şu soruları yanıtlayın:

a) "Technology readiness" ve "technology acceptance" kavramlarını açıklayın. Bu kavramlar sizce bilgi ekolojisinin hangi özelliği içerisinde değerlendirilebilir?

b) "Panda sendromu" nedir? Panda sendromu ve kütüphaneler arasında ne gibi bir ilişki kurabiliriz?